Türkiye’de Müzik Teorisi Alanında Yapılmış Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de müzik teorisi alanında 2022-2026 (Nisan dahil) yılları arasında oluşturulan lisansüstü tezleri çeşitli değişkenler açısından değerlendirerek bu alanın güncel akademik eğilimlerini ortaya çıkarmaktır. Araştırmada belgelerin incelenmesi yöntemi kullanılmış ve veriler Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veritabanından elde edilmiştir. Belirlenmiş anahtar kelimelere dayanılarak yapılan aramalar neticesinde, erişime açık ve birbirinden farklı toplam 143 tez araştırma kapsamına alınmıştır. Toplanan veriler; tez türü, yıl, üniversite, enstitü, anabilim dalı, danışman unvanı ve konu başlıkları gibi unsurlar bakımından incelenmiş ve analiz aşamasında frekans (n) ve yüzde (%) değerleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, tezlerin büyük bir kısmı yüksek lisans çalışmaları (%62,94) tarafından oluşturulmakta, bunu doktora tezleri (%34,26) takip etmekte; sanatta yeterlik tezlerinin oranı ise oldukça düşük (%2,80) kalmaktadır. Yıllara göre dağılım incelendiğinde, tez üretiminin özellikle 2022-2024 döneminde yoğunlaştığı görülmektedir. Üniversiteler bazında değerlendirmelerde İstanbul Teknik Üniversitesi’nin belirgin şekilde öne çıktığı; enstitü bazında ise Lisansüstü Eğitim Enstitüleri’nin akademik üretimde merkezi bir rol üstlendiği tespit edilmiştir. Anabilim dalları açısından tezlerin büyük ölçüde “Müzikoloji ve Müzik Teorisi” ile “Müzik Teorileri” alanlarında yoğunlaştığı belirlenmiştir. Danışman unvanlarının dağılımı, yüksek lisans tezlerinde daha dengeli bir yapı sergileyerek doktora tezlerinde danışmanlığın büyük oranda profesörler tarafından yürütüldüğünü ortaya koymaktadır. Konu dağılımı incelendiğinde ise tezlerin çoğunluğunun müzik teorisi eğitimi, öğretim süreçleri ve öğrenci odaklı değişkenler üzerinde yoğunlaştığı, bununla birlikte disiplinlerarası ve kuramsal çalışmaların daha sınırlı kaldığı gözlemlenmektedir. Türkiye’de müzik teorisi alanında lisansüstü tezlerin belirli kurumsal merkezler ve eğitim odaklı konular etrafında yoğunlaştığı; doktora ve özellikle sanatta yeterlilik seviyesindeki çalışmaların artırılmasına, disiplinlerarası yaklaşımların geliştirilmesine ve kuramsal derinliğin artırılmasına ihtiyaç olduğu ortaya konulmuştur. Bu çalışmanın, alanın güncel durumunu göstererek gelecekte yapılacak araştırmalara yön veren bir kaynak olacağı düşünülmektedir.