Journal of the Music Research Association
Deprecated: preg_replace(): Passing null to parameter #3 ($subject) of type array|string is deprecated in /var/www/www-root/data/www/jomra.org/cache/t_compile/e0b6196c4b3af557c748ce933a1f1a1d79dd0884^c940d5f8376e6af774deb7e0a5efe41e5bfff906_0.plugins-1-plugins-generic-webFeed-generic-webFeed.rss.tpl.php on line 49
Güzel Sanatlar Lisesi Öğrencilerinin Geleneksel Türk Müziği Derslerine Yönelik Öz Yeterlilik Algılarının İncelenmesi
Bu çalışmanın amacı, Güzel Sanatlar Lisesi müzik bölümü öğrencilerinin Geleneksel Türk Müziği derslerine yönelik öz yeterlilik algı düzeylerini çeşitli değişkenlerle ilişkili olarak incelemektir. Araştırma, “Güzel Sanatlar Lisesi öğrencilerinin Geleneksel Türk Müziği derslerine yönelik öz yeterlilik algıları ile bireysel çalgı, sınıf düzeyi ve cinsiyet değişkenleri arasında anlamlı bir ilişki var mıdır?” sorusu çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubunu, Türkiye’nin farklı bölgelerindeki Güzel Sanatlar Liselerinde öğrenim gören 10, 11 ve 12. sınıf düzeyindeki toplam 203 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, Çelenk ve Şen (2016) tarafından geliştirilen “Geleneksel Türk Müziği Derslerine Yönelik Öz-Yeterlilik Algısı Ölçeği” ile toplanmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel istatistiklerin yanı sıra bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına bakıldığında, öğrencilerin öz yeterlilik algılarının orta düzeyde olduğu ve cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılık gösterdiği; erkek öğrencilerin öz yeterlilik düzeylerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca sınıf düzeyinin yalnızca Geleneksel Türk Halk Müziği boyutunda anlamlı farklılık oluşturduğu ve ana çalgı türüne göre öz yeterlilik algılarının değiştiği saptanmıştır. Sonuç olarak, öğrencilerin Geleneksel Türk Müziği derslerine yönelik öz yeterlilik algılarının çeşitli değişkenlere bağlı olarak farklılaştığı ve bu durumun müzik eğitimi süreçlerinde dikkate alınması gerektiği belirlenmiştir.
Telif Hakkı (c) 2026 Dilara Yıldırım- Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Erhan Yiğiter (Yazar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Türk Müziği Makam Eğitimine Yönelik Etkileşimli Bir Yazılım Modeli: Makamlab Prototipi
Bu çalışmanın amacı, Arel-Ezgi-Uzdilek Türk Müziği kuramında makamların temel yapı taşları olan dörtlü ve beşlilerin farklı perdeler üzerine nasıl transpoze edildiğini ve birleşerek makam dizilerini nasıl oluşturduğunu görsel ve işitsel olarak deneyimlemeye imkân tanıyan web tabanlı bir eğitim yazılımı tasarlamaktır. Araştırma, Türk müziği makam teorisine yeni başlayan öğrencilerin temel makamsal dörtlüleri ve beşlileri farklı perdeler üzerinde algılamada ve transpoze etmede yaşadıkları güçlüklerin etkileşimli bir dijital araçla nasıl giderilebileceği sorusuna odaklanmaktadır. Tasarım Temelli Araştırma (Design-Based Research) yaklaşımı ile yürütülen bu çalışmada, mevcut Türk müziği nota yazım programlarından müzik eğitimi süreçlerinde de yararlanılmasına yönelik eksik boyutlar tespit edilmiş ve bu doğrultuda görsel/işitsel tabanlı “MakamLab” yazılım prototipi geliştirilmiştir. Örneklem olarak Arel-Ezgi-Uzdilek sistemindeki en yaygın makamsal dörtlü ve beşlilerden Rast, Uşşak/Hüseyni, Çargâh, Buselik, Kürdi ve Hicaz dörtlü ve beşlileri temel alınmıştır. Doküman analizi yoluyla toplanan Türk müziği perdeleriyle ilgili teorik müzik verileri (koma mesafeleri ve konum değerleri), HTML5, CSS ve JavaScript teknolojileri ile matematiksel algoritmalara dönüştürülerek web teknolojileriyle işlevsel bir hale getirilmiştir. Bulgular, Arel-Ezgi-Uzdilek sisteminin 53 komalık yapısının matematiksel olarak modellendiğini, SVG tabanlı görselleştirme algoritmasının herhangi bir karar perdesi üzerinde makamsal dörtlü-beşli kombinasyonu için tutarlı bir notasyon ürettiğini ve Web Audio API aracılığıyla mikrotonal frekansların doğrudan ses olarak aktarılabildiğini ortaya koymaktadır. Özgün blok mimarisi sayesinde öğrenciler, makam dizilerini bileşenlerine ayırarak farklı perdeler üzerinde sesli ve görsel olarak deneyimleyebilmektedir. Sonuç olarak MakamLab, soyut makam kuramını etkileşimli bir deneyime dönüştürerek Türk müziği eğitiminde teknoloji kullanımına özgün ve uygulanabilir bir model sunmaktadır.
Telif Hakkı (c) 2026 Melih Can Atasoy- Doç. Dr. Burcu Kalkanoğlu (Yazar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Piyano İçin Oluşturulmuş Yapay Zekâ Dil Modellerinin Teknik ve Eğitsel Yönleri Bakımından İncelenmesi
Yapay zekâ araçlarının son yıllarda günlük yaşantımızda yaygın bir şekilde kullanılmaya başlamasıyla farklı alanlarda uzmanlaşmış alt dil modellerinin de geliştiği görülmektedir. Bu alt dil modellerinin müzik ve müzik eğitimi açısından da geliştirildiği görülmektedir. Bu bakımdan bu çalışma güncel literatürde yer alan piyano odaklı YZ modellerini; geliştirici kişi/platform, yılı, temel kullanım amacı, hedef kitle, pedagojik yaklaşım, etkileşim durumu, çıktı niteliği ve erişilebilirlik olmak üzere sekiz temel kategori altında incelemeyi ve eğitimde kullanılabilirliği üzerinde fikirler oluşturmayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi modelinde kurgulanmış bir betimsel analiz çalışmasıdır. Büyük dil modellerinin alt yapısı kullanılarak amaca yönelik farklı özelleşmiş dil modelleri oluşturmak mümkündür. Bu dil modelleri profesyonel olarak kod yazımı ile ya da istem tabanlı olarak oluşturulabilmektedir. Bir yazılımcı desteğine ihtiyaç duymaksızın alan uzmanlarının da mesleğinin profesyonel gereklerine göre istem tabanlı olarak alt dil modelleri geliştirebilmektedirler. Bu bakımdan alt yapı sağlayan OpenAI firmasının ChatGPT modeli istem tabanlı yapısıyla piyano eğitimine yönelik çok sayıda alt dil modeline sahiptir. Bu nedenle araştırma kapsamında ChatGPT’nin piyano eğitimi için alt dil modelleri kullanılmış ve bununla sınırlı tutulmuştur. Alt dil modelleri, uzman görüşü alınarak hazırlanmış olan değerlendirme ölçütleri yoluyla analiz edilecektir. Bu ölçütler içerisinde hem bu dil modellerinin teknik özellikleri hem de eğitimde kullanılabilirliği özelinde maddeler yer almaktadır. Analiz sonucu elde edilecek bulgular bu ölçütler ışığında değerlendirilecektir. Piyano eğitiminin gerekleri ve piyano eğitiminde nasıl kullanılabileceğine ilişkin önerilerde bulunulacaktır.
Telif Hakkı (c) 2026 Piraye Polat Köksal- Doç. Dr. Gülşah Sever (Yazar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Madame Herzmainska de Slupno: Makamın Piyanoda Yeniden Yazımı
Bu makale, 19. yüzyıl İstanbul’unda Polonya kökenli piyanist ve düzenlemeci Madame Herzmainska de Slupno’nun Osmanlı Makam Müziği koleksiyonunu üç analitik kavram çerçevesinde inceler: Müzikal çeviri, mikrotonal erozyon (makamsal perde özelliklerinin sabit perdeli çalgıda sistematik biçimde yitirilmesi) ve tonal yeniden yapılandırma. Herzmainska’nın Ferdinand Adam’ın Pera’daki yayınevinde yayınlanmış düzenlemeleri, makam müziğinin eşit aralıklı ve sabit perdeli bir piyano üzerinde nasıl yeniden üretildiğinin ve bu yeniden üretim sürecinde hangi müziksel özelliklerin korunduğunun, hangilerinin silindiğinin, hangilerinin başkalaştırıldığının somut kaydıdır. Karşılaştırmalı nota analizi, melodik yönelimin büyük ölçüde korunduğunu; buna karşın mikrotonalitenin sistematik biçimde düzleştirildiğini, seyir anlayışının katı ölçü çizgilerine hapsedildiğini ve özgün eserlerde hiç bulunmayan çoksesli bir armonik dokunun eklendiğini göstermektedir. Bu müdahaleler teknik bir zorunluluktan değil, bilinçli estetik tercihlerden kaynaklanmıştır. Diğer bir söylemle Herzmainska’nın üretimini transkripsiyon olarak değil, Osmanlı müziğini Batılı bir estetik çerçeveye yerleştiren seçici bir yeniden yazım olarak konumlandırmaktadır. Koleksiyonun bir nüshasının Franz Liszt’e, bir diğerinin Osmanlı padişahına eş zamanlı sunulması bu tezi pekiştiren tarihsel kanıttır. Osmanlı müziği, iki ayrı iktidar merkezine aynı anda ulaştırılmış ve her bağlamda kabul görecek biçimde yeniden çerçevelenmiştir. Müziklerarası karşılaşmalar yalnızca teknik aktarım sorunları değil, her zaman asimetrik güç ilişkilerinin işlendiği kültürel süreçlerdir.
Telif Hakkı (c) 2026 Tara Saiyah (Yazar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Flüt Eğitiminde Kültürümüz: Türkçe Metotlar ve Türkü Düzenlemeleri ve Türk Bestelerinin Flüt Eğitiminde Kullanımı
Bu çalışma mesleki flüt eğitiminin kültürel boyutlarını ortaya koymak; flüt eğitiminin farklı kültürel bağlamlarla ilişkisini, kültürel aktarım süreçlerindeki rolünü ve bireylerin müzikal-kültürel gelişimine katkılarını incelemektir. Bu bağlamda Türkçe flüt metotlarının, Türk bestecilere ait eserlerin ve Türk Halk Müziği türkü düzenlemelerinin kullanım durumu incelenmiştir. Çalışma bu materyallerin eğitim sürecine katkılarını ortaya koymayı amaçlamıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması kullanılmıştır. Araştırmada 4 Türkçe flüt metodu, literatürde yer alan Türkü düzenlemeleri ve Türk bestelerin kullanımı hakkında yapılan çalışmalar ve veriler incelenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, çalgı eğitimi sürecinde kullanılan öğretim materyallerinin büyük ölçüde Batı müziği repertuvarına dayandığı görülmüştür. Bu durum öğrencilerin kendi kültürel müzik miraslarıyla etkileşimlerini sınırlayabilmektedir. Bu bağlamda, Türk müziğine ait içeriklerin flüt eğitimine entegrasyonu hem pedagojik hem de kültürel açıdan önem taşımaktadır. Araştırmanın sonuçlarına göre, Türk ezgileri flüt eğitiminde sınırlı ancak artan bir şekilde yer bulmaktadır. Türk ezgilerinin flüt eğitiminde kullanılması, öğrencilerin müzikal gelişimlerinin yanı sıra kültürel kimlik ve aidiyet duygularını da desteklemektedir. Bu çalışmanın örneklemi bu konu hakkında yapılmış çalışmalar ve yaygın kullanılan başlıca dört Türk flüt metodu ile sınırlandırılmıştır. Bu metotların kültürel bakımdan içeriğine ve Türk bestelerinin, türkü düzenlemelerinin flüt eğitiminde kullanımının literatürdeki görünümüne odaklanmaktadır.
Telif Hakkı (c) 2026 Burak Berke Özer- Arş. Gör. Yaren Körpe (Yazar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Piyano Eğitimi Alan Müzik Bölümü Öğrencilerinin Akademik Öz Güvenleri ile Akademik Başarıları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Bu çalışma, piyano eğitimi alan müzik bölümü öğrencilerinin akademik öz güven düzeyleri ile akademik başarı göstergeleri arasındaki ilişkiyi incelemiştir. Araştırma, ilişkisel tarama modeliyle ve nicel yöntemle yürütülmüştür. Katılımcılar, Kırıkkale Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Müzik Bölümünde piyano eğitimi alan 71 öğrenciden oluşmuştur. Veriler, Kalkan, Bakioğlu ve Toprak tarafından geliştirilen 25 maddelik Akademik Öz Güven Ölçeği ile toplanmıştır. Ölçek, akademik öz yeterlik inancı, sosyal yeterlik, akademik itibar, akademik motivasyon ve sosyal doyum olmak üzere beş alt boyuttan oluşmaktadır. Akademik başarı göstergeleri olarak öğrencilerin genel not ortalamaları ve piyano dersi notları kullanılmıştır. Veri analizinde betimsel istatistikler, Cronbach alfa katsayısı, Shapiro-Wilk normallik testi, Pearson ve Spearman korelasyonları ile çoklu doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular, akademik öz güven toplam puanı ortalamasının 88,66 ve ölçeğin Cronbach alfa katsayısının 0,88 olduğunu göstermiştir. Shapiro-Wilk testi, bazı değişkenlerde normallik varsayımının sağlanmadığını gösterdiği için korelasyon analizlerinde Spearman korelasyonu kullanılmıştır. Spearman sonuçlarına göre, akademik öz güven toplam puanı ile genel not ortalaması ve piyano notu arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Genel not ortalaması ile akademik öz yeterlik inancı ve akademik motivasyon alt boyutları arasında anlamlı ilişkiler belirlenmiş, ancak akademik motivasyon alt boyutunun düşük iç tutarlılığı nedeniyle bu bulgu dikkatle değerlendirilmelidir. Piyano notu ile akademik öz güven toplam puanı ve alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Çoklu regresyon analizinde genel model istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş, ancak genel not ortalaması ve piyano notunun bağımsız katkıları anlamlılık düzeyine ulaşmamıştır. Sonuçlar, bu örneklemde genel akademik öz güvenin başarı notlarıyla güçlü ve tutarlı şekilde açıklanamadığını, piyano başarısının ise performansa özgü öz yeterlik, çalışma stratejileri ve performans kaygısı gibi bağlamsal değişkenlerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.
Telif Hakkı (c) 2026 Zeynep Verda Alyakut- Emre Soylu (Yazar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Türkiye’de Müzik Teorisi Alanında Yapılmış Lisansüstü Tezlerin İncelenmesi
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de müzik teorisi alanında 2022-2026 (Nisan dahil) yılları arasında oluşturulan lisansüstü tezleri çeşitli değişkenler açısından değerlendirerek bu alanın güncel akademik eğilimlerini ortaya çıkarmaktır. Araştırmada belgelerin incelenmesi yöntemi kullanılmış ve veriler Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veritabanından elde edilmiştir. Belirlenmiş anahtar kelimelere dayanılarak yapılan aramalar neticesinde, erişime açık ve birbirinden farklı toplam 143 tez araştırma kapsamına alınmıştır. Toplanan veriler; tez türü, yıl, üniversite, enstitü, anabilim dalı, danışman unvanı ve konu başlıkları gibi unsurlar bakımından incelenmiş ve analiz aşamasında frekans (n) ve yüzde (%) değerleri kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, tezlerin büyük bir kısmı yüksek lisans çalışmaları (%62,94) tarafından oluşturulmakta, bunu doktora tezleri (%34,26) takip etmekte; sanatta yeterlik tezlerinin oranı ise oldukça düşük (%2,80) kalmaktadır. Yıllara göre dağılım incelendiğinde, tez üretiminin özellikle 2022-2024 döneminde yoğunlaştığı görülmektedir. Üniversiteler bazında değerlendirmelerde İstanbul Teknik Üniversitesi’nin belirgin şekilde öne çıktığı; enstitü bazında ise Lisansüstü Eğitim Enstitüleri’nin akademik üretimde merkezi bir rol üstlendiği tespit edilmiştir. Anabilim dalları açısından tezlerin büyük ölçüde “Müzikoloji ve Müzik Teorisi” ile “Müzik Teorileri” alanlarında yoğunlaştığı belirlenmiştir. Danışman unvanlarının dağılımı, yüksek lisans tezlerinde daha dengeli bir yapı sergileyerek doktora tezlerinde danışmanlığın büyük oranda profesörler tarafından yürütüldüğünü ortaya koymaktadır. Konu dağılımı incelendiğinde ise tezlerin çoğunluğunun müzik teorisi eğitimi, öğretim süreçleri ve öğrenci odaklı değişkenler üzerinde yoğunlaştığı, bununla birlikte disiplinlerarası ve kuramsal çalışmaların daha sınırlı kaldığı gözlemlenmektedir. Türkiye’de müzik teorisi alanında lisansüstü tezlerin belirli kurumsal merkezler ve eğitim odaklı konular etrafında yoğunlaştığı; doktora ve özellikle sanatta yeterlilik seviyesindeki çalışmaların artırılmasına, disiplinlerarası yaklaşımların geliştirilmesine ve kuramsal derinliğin artırılmasına ihtiyaç olduğu ortaya konulmuştur. Bu çalışmanın, alanın güncel durumunu göstererek gelecekte yapılacak araştırmalara yön veren bir kaynak olacağı düşünülmektedir.
Telif Hakkı (c) 2026 Burcu Kalkanoğlu- Ayten Cansız (Yazar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Johannes Brahms ve Richard Mühlfeld: Bir Bestecinin Yeniden Doğuşu ve Klarnet Repertuvarına Katkıları
Bu çalışma, 19. yüzyıl Romantik döneminde klarnet repertuvarının gelişiminde belirleyici rol oynayan Alman Besteci Johannes Brahms ile Alman klarnet ekolünün önemli temsilcilerinden Richard Mühlfeld arasındaki sanatsal ilişkiyi kapsamlı bir biçimde ele almaktadır. Besteci ile yorumcu arasındaki yaratıcı etkileşimin tarihsel sürekliliği içerisinde konumlandırılan bu ilişki, Mozart–Stadler ve Weber–Baermann iş birliklerinin bir devamı olarak değerlendirilmekte ve klarnetin oda müziğindeki estetik ve teknik olanaklarının en olgun düzeyine ulaştığı bir dönüm noktası olarak incelenmektedir. Makale, Brahms’ın Mühlfeld ile tanışması öncesindeki müzikal yaklaşımını, bu karşılaşmanın bestecinin geç dönem üretimine etkisini ve ortaya çıkan eserlerin klarnet literatürü içerisindeki yerini analiz etmektedir. Aynı zamanda Mühlfeld’in yalnızca bir icracı değil, bestecinin yaratıcı sürecine doğrudan katkı sağlayan bir müzikal ortak olarak rolü ele alınmakta, bu iş birliğinin klarnet repertuvarı üzerindeki yansımaları değerlendirilmektedir. Bu bağlamda çalışma, Klarnet Triosu Op. 114, Klarnet Kenteti Op. 115 ve Klarnet Sonatları Op. 120 başta olmak üzere Brahms’ın klarnet için yazdığı eserlerin müzikal, tarihsel ve estetik boyutlarını incelemekte; ayrıca Mühlfeld’in Gustav Jenner gibi besteciler üzerindeki etkisini de ortaya koymaktadır. Böylece araştırma, klarnetin 19. yüzyıl sonundaki dönüşümünü yalnızca repertuvar üzerinden değil, aynı zamanda icra geleneği ve besteci-yorumcu ilişkisi çerçevesinde bütüncül bir perspektifle değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Telif Hakkı (c) 2026 Yağızcan Keskin (Yazar) https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0
Türk Müziğinde Meşk Geleneğinin Performans Teori Bağlamında İncelenmesi
Bu çalışmada vücut bulduğu dönem içerisinde sözlü kültürün aktarımında kullanılan eğitim-öğretim yöntemi ve gelenekselleşmiş bir kültürel performans biçimi olan meşk geleneği, etnomüzikolojik yaklaşımın hareket noktasında yer alan kültürel performans kuramları çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılmıştır. Çalışmada müzik performansı alanında meşk geleneği kavramı iki farklı bağlamda ele alınmıştır. İlki usta-çırak ilişkisi bağlamındaki meşk geleneğidir. Bu bağlamı belirleyen temel unsurlar; usta (öğreten), çırak (öğrenen) ve meşkin gerçekleştiği ortamdır. Diğeri ise katılımla var olan icra bağlamındaki meşktir ki; katılımcı, dinleyici ve icra ortamı gibi unsurlardan oluşmaktadır. Bu doğrultuda, Türk müziğinde meşk geleneği içerisinde ustanın manevî ve kültürel öğretilerini performans aracılığıyla çırağına aktardığı, çırağın ise aktarılanları öğrenmek için sergilediği taklit ve tekrar etme durumu ile katılımla birlikte gerçekleşen müzik toplantıları veya ritüellerde gerçekleştirilen icralar kültürel performans kapsamında ele alınmıştır. Çalışmanın amacı; meşk geleneğinin farklı bağlamlarını göz önünde bulundurarak performans teori ve kültürel performans çerçevesinde yeniden anlamlandırmaya çalışmaktır. Bu çalışmadaki veriler nitel araştırma yöntemleri kullanılarak literatür taraması ve arşiv incelemeleri yoluyla elde edilmiştir. Bu çalışmada elde edilen bulgular sonucunda, meşk geleneğinin performans teori bağlamında, etnomüzikoloji alanının kuramsal boyutlarından faydalanarak kültürel aktarımın farklı yönlerinin bir performans biçimi olarak değerlendirilebileceğine ilişkin bir bakış açısı sağlanmaya çalışılmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Neşe Üstünkaya (Yazar)
Barış Manço’ya Ait Şarkıların Değerler Eğitimi Kapsamında İncelenmesi
Müzik dersinde şarkılar, ders işleniş sürecini zevkli hale getirmenin yanında müzik dersi öğretim programlarındaki pek çok kazanımın öğrencilere aktarılmasında yararlanılan, öğrencilerin duyuşsal, bilişsel, psikomotor alanlarını harekete geçiren eğitsel materyallerdir. Bunlara ek olarak öğrencilere kazandırılmak istenen «değerler eğitimi» kapsamındaki değer temaları da eğitsel sürecin ayrılmaz bir bütünleyicisi-paydaşı konumundadır. Değer temalarının öğrencilere kazandırılmasında, ders içi etkinliklerin ve kullanılacak eğitsel materyallerin-şarkıların öğrenci seviyeleri ve gelişim düzeylerine uygun olarak özenle seçilmesi önem arz etmektedir. Buradan hareketle evrensel ve ulusal değerlere duyarlı devlet sanatçımız Barış Manço’ya ait şarkılar, popülaritesi ve taşıdığı didaktik öğeler bakımından müzik eğitim sürecinde yararlanılması muhtemel materyaller olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu araştırmada Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı (TTKB) tarafından 19.01.2018 tarih ve 5 Sayılı kararla kabul edilen “İlkokul (1-4. Sınıflar), Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu (5-8. Sınıflar) Müzik Dersi Öğretim Programı” ile TTKB tarafından 19.01.2018 tarih ve 22 Sayılı kararla kabul edilen “Ortaöğretim Müzik Dersi (9, 10, 11 ve 12. Sınıflar) Öğretim Programı” nda yer alan “kök değerler”in (adalet, dostluk, dürüstlük, öz denetim, sabır,saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik, yardımseverlik) öğrencilere kazandırılmasında, sözleri Barış Manço’ya ait şarkıların işlevselliğini, destekleyici özelliğini ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında analizi gerçekleştirilen şarkılar, sözleri Barış Manço’ya ait olan ve albüm kayıtlarında (plak, kaset, cd) seslendirdiği 91 adet Türkçe sözlü eserden oluşmaktadır. Araştırma betimsel türde ve tarama modelinde kurgulanmıştır. Döküman inceleme yönteminin kullanıldığı araştırmada, şarkı sözlerinin içerdiği kök değer temaları bakımından betimsel analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz birimini oluşturan kök değer temalarının, Türk Dil Kurumu çevrim içi sözlükteki anlamları esas alınmıştır. Analiz sonuçlarına göre Barış Manço’ya ait şarkıların sözlerinin, içerdiği değer temaları itibariyle kök değerlerden en az bir tanesini doğrudan ya da dolaylı olarak destekler nitelikte olduğu ve en çok işlenen kök değer temasının “sevgi” (%76,9) olduğu tespit edilmiştir. Bunların yanı sıra 13 şarkının (%14,2) sözlerinde yer alan ifadeler sebebiyle pedagojik bakımdan, etkinliklerde yararlanmaya uygun olmadığı da tespit edilmiştir.
Telif Hakkı (c) 2025 Tolga Güler- Aynur Elhan Nayir (Yazar)
Trt Repertuvarında Bulunan Nikriz Makamındaki Sözlü Eserlerin Makamsal Yapılarının Türkiye’deki Bölgelere Göre Analizi
Türk müziği tarihi incelendiğinde Arel sisteminin, müzik biliminde pozitivist yaklaşımların ortaya çıkmasıyla birlikte şekillendiği anlaşılmaktadır. Böylece gelenekselci perspektifin yerini sistematik yaklaşımlar alarak makamlar matematiksel değerler üzerinden tanımlanmaya başlanmıştır. Ancak gelenekselci kuramcıların makamları sadece seyir özellikleri üzerinden tanımlıyor olması durumu, Türk halk müziğinde de makamsal tasnifi mümkün kılmaktadır. Bu çalışmada amaç, TRT repertuvarında bulunan nikriz makamındaki sözlü eserleri farklı kuramcılara göre incelemek ve eserlerin makamsal yapılarını Türkiye’deki bölgelere göre karşılaştırmalı analizini yapmaktır. Nitel araştırma yönteminin tarama ve içerik analizi yöntemleriyle yapılan çalışmanın evrenini, TRT repertuvarında nikriz makamında olduğu tespit edilen yirmi dört eser oluşturmaktadır. Örneklemini ise amaçlı örnekleme yöntemiyle her bölgeden seçilen iki eser oluşturmaktadır. Elde edilen veriler sonucunda türkülerde genellikle neva perdesi üzerindeki buselik seslerinin kullanıldığı, birçok kuramcıya göre türkülerin seyir özellikleri bağlamında nikriz makamını karşılamasa da dizi bakımından kuramcıların tarifini karşıladığı tespit edilmiştir.
Telif Hakkı (c) 2025 İNANÇ ARAS ORUÇ- MELİKE KASILAN (Yazar)
Ses Mutasyonu ve Çocuklarda Ses Eğitiminin Rolü
Ses eğitimi, sesin doğru, etkili ve sağlıklı bir şekilde kullanılabilmesi için gerekli olan becerilerin kazandırılması sürecidir. Hem konuşma hem de şarkı söyleme açısından sesin sağlıklı kullanımı, bireylerin ses organlarını doğru şekilde kullanmalarını gerektirir. Bu nedenle ses eğitimi, bir sanat olarak kabul edilmesinin yanı sıra, bireylerin ses organlarını doğru kullanarak uzun vadede ses sağlığını korumalarını amaçlar. Dolayısıyla bu konu insan sağlığı ve müzik eğitimi alanında önem arz etmektedir. Ses mutasyonu, özellikle ergenlik döneminde sesin değişim sürecini ifade eder. Bu dönem, sesin fiziği açısından büyük değişikliklerin yaşandığı bir süreçtir ve genellikle erkeklerde daha belirgin şekilde gözlemlenir. Bu süreçte ergenin sesini korumak ve eğitmek önem taşımaktadır. Ergenlik dönemi boyunca sesin doğru eğitimi, yanlış ses kullanım alışkanlıklarının gelişmesini engeller ve bireylerin seslerini daha sağlıklı bir şekilde kullanmalarına olanak tanır. Çalışma nitel bir araştırmadır ve literatür tarama yöntemi kullanılmıştır. Literatür taraması, çocuklarda ses eğitimi ve ses mutasyonu üzerine yapılmış mevcut araştırmaların sistematik bir şekilde incelenmesini ve değerlendirilmesini içermektedir. Alandaki mevcut bilgileri bir araya getirerek ses eğitimi ve ses mutasyonunun farklı yönlerini analiz etmek amaçlanmıştır. Araştırma sürecinde, elde edilen bilgiler, çeşitli temalar etrafında organize edilmiştir. Çocuklarda ses eğitimi ve ses mutasyonu üzerine yapılan önceki çalışmaların analiz edilmesi sağlanmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda çocukların ses eğitimi süreçlerinde karşılaştıkları durumlar, ses mutasyonunun başlangıcı, süreci ve etkileri ile ilgili önemli noktalar değerlendirilmiştir. Bu çalışmada çocuklar için ses eğitiminin gerekliliği ve ses eğitiminin, yaş, gelişim düzeyi gibi faktörler doğrultusunda nasıl verilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda çocuklar için ses eğitimi ve ses mutasyonu süreçlerinin nasıl etkileşimde bulunduğuna dair mevcut anlayışı ortaya koyulmuş, literatürdeki eksiklikleri ve boşlukları belirleyerek, bu alanda yapılması gereken yeni araştırmalar için önerilerde bulunulmuştur, ses eğitimi süreçlerinin, ses mutasyonunun biyolojik ve psikolojik etkilerini, ses eğitimini nasıl şekillendirdiğini inceleyerek daha verimli ses eğitimi yöntemlerine dair önerilerde bulunulmuştur.
Telif Hakkı (c) 2025 Burak Berke Özer (Yazar)
Tanzimat Dönemi Batılılaşma Hareketleri Doğrultusunda Kadın ve Müzik İlişkisi
Bu makale, Osmanlı İmparatorluğu’nun Tanzimat Dönemi’nde hız kazanan Batılılaşma hareketlerinin sarayda yaşayan kadınların müzikle olan ilişkisine etkilerini toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında ele almaktadır. Osmanlı toplumunda bu dönemde yaşanan sanatsal, kültürel ve toplumsal dönüşümler, kadınların müzik alanındaki konumlarını tarihsel ve sosyolojik bir perspektiften değerlendirme imkânı sunar. Çalışmada, saray çevresinde bulunan kadınların müzik aracılığıyla toplumsal görünürlük kazandıkları; saray bünyesinde verilen müzik eğitiminin bu süreci desteklediği ve Batı müziğinin etkisiyle kadın müzisyenlerin yalnızca icracı değil, aynı zamanda bestekâr kimlikleriyle de daha etkin roller üstlendikleri ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda, Esma Sultan, Adile Sultan, Leyla Saz ve İhsan Raif Hanım gibi dönemin önde gelen kadın figürleri üzerinden müzik ve toplumsal cinsiyet ilişkisi analiz edilmiştir. Bu kadın figürlerin sanatsal faaliyetleri, kültürel anlamda görünürlük kazanmalarına zemin hazırlamıştır. Ayrıca sarayda oluşturulan kadın müzik toplulukları ile Batı tarzı müzik eğitiminin kadınlara kazandırdığı yeni roller, Tanzimat Dönemi Osmanlı modernleşmesinin önemli yeniliklerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışma, Osmanlı modernleşmesinin kadınlar üzerindeki etkilerini, müzik alanındaki görünürlükleri üzerinden değerlendirerek, kültürel dönüşüm süreçlerine toplumsal cinsiyet perspektifinden bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Araştırma, nitel bir yaklaşım doğrultusunda tarihsel analiz ve yorumlayıcı inceleme yöntemiyle ele alınmıştır. Bu çalışmada, toplumsal cinsiyet rolleri ile müziğin kesişim noktaları Batılılaşma süreci bağlamında ele alınmış ve Osmanlı toplumunda kadınların kültürel temsillerinin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğu ortaya konulmuştur. Batı müziği eğitiminin özellikle saray çevresinde yaygınlık kazanması, kadınların müziğe erişimini kolaylaştırmış ve onlara yeni ifade alanları açmıştır. Böylelikle kadınlar, hem bireysel hem de toplumsal düzeyde sanatsal üretim yoluyla Osmanlı kültürel hayatında daha görünür bir konum elde etmişlerdir.
Telif Hakkı (c) 2025 SAADET ABUZAR- Erhan Özdemir (Yazar)
Konservatuvar Öğrencilerinin Şan Eğitimi Alanındaki Başarı, Motivasyon, Özyeterlilik Algılarının Psikososyal Gelişim Düzeyleri Açısından İncelenmesi
Konservatuvar eğitimi, bireylerin sanatsal, teknik ve psikososyal gelişimlerini bir bütün olarak ele alan, yoğun ve disiplinli bir süreci kapsamaktadır. Bu sürecin önemli bir bileşeni olan şan eğitimi, yalnızca ses ve yorum becerilerini değil; aynı zamanda öğrencilerin motivasyon düzeylerini, özyeterlilik algılarını ve başarıya yönelik tutumlarını da şekillendiren çok boyutlu bir eğitim alanıdır.Bu çalışmada konservatuvar eğitiminde şan eğitimi alan öğrencilerin başarı, özyeterlilik algıları ve motivasyonlarının karşılaştırmalı olarak incelemesi yapılarak psikososyal gelişimlerinde meydana gelen değişimlere ilişkin bulguların saptanması amaçlanmıştır. Konservatuvarlarda batı müziği alanında şan eğitimi alan öğrencilerin bu alanı tercih etme nedenleri, başarı düzeyleri, özyeterlik algıları ve motivasyonları karşılaştırmalı olarak incelenmiş; aynı zamanda bu değişkenlerin öğrencilerin psikososyal gelişimlerine olan etkileri değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında, öğrencilerin bireysel motivasyon seviyeleri ile başarı yönelimleri ve bireysel çalışma alışkanlıkları arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen nicel veriler, istatistiksel analiz teknikleriyle değerlendirilmiş ve değişkenler arası ilişkiler yorumlanmıştır.Çalışmanın verilerine göre; kadın öğrencilerin ders motivasyon düzeylerinin erkek öğrencilere kıyasla daha yüksek olduğu, 2. ve 3. sınıf öğrencilerinin ders başarılarının 1. sınıf öğrencilerine göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, güzel sanatlar lisesi mezunu öğrencilerin ses eğitimi başarılarının diğer lise türlerinden mezun olanlara göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Başarıyı öğretmenin etkisine bağlayan öğrencilerin, diğer gruplara kıyasla daha yüksek başarı, motivasyon ve özyeterlik puanlarına sahip olduğu görülmüştür.Öğrencilerin başarıya ulaşmalarında yalnızca bireysel yeteneklerinin değil, aynı zamanda çalışma disiplini, yöntemleri ve motivasyon düzeylerinin de önemli rol oynadığı anlaşılmıştır.Bu doğrultuda, şan eğitimi sürecinde geliştirilen özyeterlik algısı ve motivasyon düzeylerinin, eğitimin genel başarısı üzerinde anlamlı bir fark yarattığı sonucuna varılmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Dr. Baran Doğuş Daloğlu- Prof.Dr.Sema Sevinç Çetin (Yazar)
Ulus Kimliğinin İnşasında Müziğin Rolü: Yu-Mex Örneği
Kimlik kuramları, bireylerin ya da toplulukların hem kendi benlik algılarını çeşitli yönlerden hem de 19. Yüzyıldan sonra ortaya çıkan modern devlet kavramınca yaratılan ulus kimliği ile bu toplulukların küresel siyasi ve kültürel ilişkilerini inceler. 1945-1992 yılları arasında yaşamış Yugoslavya Federal Cumhuriyeti ise ulus kimliğin devlet eliyle inşasında dikkat çekici bir örnektir. Bu çalışma müzik aracılığı ile ulus kimliğin nasıl inşa edildiği Yugoslavya ve senkretik bir müzik türü olan Yu-Mex örneği üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Tarihi belgeler, döneme ait müzik ve film kayıtları ile dönemi yaşamış kişilerle ilgili yapılmış etnografi çalışmalarının ve bir adet belgesel filmin incelenmesi ile Yu-Mex müziğinin, farklı etnik topluluklardan oluşan Yugoslavya’da ortak bir Yugoslav kimliği oluşturmada nasıl bir etkisi olduğu araştırılmıştır. Çalışma neticesinde elde edilen bilgiler bize Yu-Mex müziğinin, doğrudan devlet eliyle olmasa da dolaylı olarak Yugoslav ulus kimliğinin inşasında olumlu bir etkisi olduğunu göstermiştir.
Telif Hakkı (c) 2025 Alper ZENGINTAŞ (Yazar)
Echoes of Unity: The Shared Musical Memory of Safavid Tabriz and Ottoman Konya
Throughout history, Tabriz and Konya have stood as two of the most significant centers of cultural and mystical life in the Islamic world. However, the musical interactions between Safavid-era Tabriz and Ottoman Konya, particularly within the Mevlevi tradition, have rarely been examined through a systematic academic framework. This study aims to illuminate these connections by analyzing the modal, instrumental, and mystical correspondences between the two traditions through a multidisciplinary approach combining historical musicology, comparative modal analysis, and archival research. Drawing on Ottoman and Safavid sources such as theoretical treatises, court manuscripts, and Sufi ritual documents, the research reconstructs the potential transmission of musicians and musical knowledge following the Ottoman conquest of Tabriz in 1514 during the Battle of Chaldiran. It explores whether musicians trained in the Safavid court of Tabriz migrated to the Ottoman Empire and how their musical practices might have shaped the Mevlevi repertoire in Konya. The study suggests that the Safavid modal system, deeply rooted in the theoretical legacy of Abd al-Qadir al-Maraghi, contributed to the evolution of Ottoman makam structures and to the spiritual aesthetics of Mevlevi music. The research addresses three central questions: How did the modal system developed in Safavid Tabriz influence the formation of Mevlevi ceremonial music? Did musicians trained in the Safavid court migrate to the Ottoman Empire, and if so, in what ways did they contribute to Mevlevi practice? What common modal and instrumental features existed between the mystical music of Tabriz and the Mevlevi tradition of Konya? By answering these questions, this work uncovers a previously neglected cultural transmission linking the Safavid and Ottoman musical worlds. It argues that this interaction not only enriched the Ottoman makam tradition but also shaped the spiritual and aesthetic layers of Sufi music within Mevlevi lodges. Ultimately, the research reconsiders Ottoman–Safavid relations through the prism of shared musical memory, offering an original contribution to the field of historical musicology.
Telif Hakkı (c) 2025 Tara Saiyah (Yazar)
17. Yüzyıl Avrupa’sında Operanın Doğuşundaki Felsefi ve Kültürel Etmenler
Sanatsal faaliyetler, tarih boyunca kültürel ve felsefi akımların etkisiyle sürekli değişim ve farklılaşma göstermiştir. Bu çalışmada, sanatsal dönüşümün önemli bir formu olan Opera’nın 17. yüzyıl Avrupa’sındaki doğuşunu şekillendiren kültürel ve felsefi etmenlerin izdüşümü incelenmektedir. Araştırma, tarihsel içerik analizi yöntemine dayanmakta olup, 16. ve 17. yüzyıl Avrupa sanat, siyasi ve kültürel tarihine ait birincil ve ikincil kaynaklar literatür taraması yoluyla veri olarak toplanmıştır. Toplanan veriler, Opera’nın ortaya çıkışını sağlayan Rönesans hümanizminin Antik Yunan dramasına olan ilgisi ile Barok dönemin Affetti (duygulanım) merkezli estetik anlayışı bağlamında tematik olarak çözümlenmiştir. Analizler, Rönesans ile canlanan antik drama ilhamının, Barok dönemdeki duygusal ifadenin sanatta merkezi konuma gelmesiyle birleşerek Opera’nın doğuşunu tetiklediğini göstermektedir. Araştırmanın temel bulgusu, Opera’nın yalnızca bir sanat formu değil, aynı zamanda dönemin siyasi gücünü ve toplumsal atmosferini yansıtan yeni bir kamusal ifade ve propaganda aracı olarak işlev gördüğüdür. Sonuç olarak, bu dönemdeki felsefi ve kültürel etkileşimler, Opera’nın Avrupa sanat tarihindeki yerini ve sonraki dönemler üzerindeki kalıcı etkilerini şekillendirmiştir.
Cumhuriyetin İlk On Yılında Bestelenmiş Solo Piyano Eserlerine Genel Bir Bakış
Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte müzik alanında başlatılan çağdaşlaşma hamleleri, özellikle Avrupa’da eğitim alarak yurda dönen Türk Beşleri’nin katkılarıyla solo piyano repertuvarında önemli bir dönüşüm yaratmıştır. Bu çalışma, 1923–1933 yılları arasında bestelenen solo piyano eserlerini form, melodi, ritim, armoni, ulusal ögeler ve Türk piyano ekolüne katkılar açısından inceleyerek bu dönemin karakteristik müzikal kimliğini ortaya koymaktadır. Arşiv taramalarıyla tespit edilen on bir eserden notalarına ulaşılabilen dokuzunun nitel betimsel analizi, erken Cumhuriyet dönemi piyano müziğinin Batı’nın çok sesli geleneği ile Türk halk ve makam müziği unsurlarının sentezine dayandığını göstermektedir. Cemal Reşit Rey’in modal armoni ve ritmik çeşitlilik içeren süitlerinden, Akses’in kontrpuantal yaklaşımına ve aksak ritimlerine; Erkin’in lirizmi öne çıkaran dramatik yapılarından, Saygun’un süit ve kontrpuan geleneğini halk müziği ögeleriyle birleştiren anlayışına; Alnar’ın doğrudan halk danslarından esinlenen parçalarından Fenmen’in pedagojik nitelikli eserine kadar geniş bir yelpazede üretilen bu repertuvar, hem ulusal hem evrensel müzik değerlerini bütünleştirerek çağdaş Türk piyano ekolünün temellerini atmıştır. Bu bağlamda erken Cumhuriyet dönemi piyano eserleri, yerel ile evrensel arasında estetik bir köprü oluşturarak sonraki kuşak bestecilere yön veren özgün bir miras bırakmıştır.
Telif Hakkı (c) 2025 Erkan Nuri Türkmen- Prof. Z. Seçkin Gökbudak (Yazar)